Flóra Íslands - Mosar

Barðastrý	Stjörnumosi	Hraungambri

Á Íslandi eru nú þekktar um 600 tegundir af mosum.  Meginhluti íslenzkra mosa er af tveim ólíkum flokkum sem nefnast laufmosar og soppmosar. Mun fleiri tilheyra laufmosum, en af þeim flokki eru bæði barðastrý og hraungambri sem sjást á myndunum hér að ofan. Líkami laufmosanna er neðantil myndaður af grænum sprotum sem eru þétt settir örsmáum, þunnum laufblöðum. Á toppi blaðsprotans myndast örsmáar egghirzlur og frjóhirzlur, og þar á sér stað frjóvgun eggfrumnanna. Af okfrumu þeirri sem myndast við frjóvgunina vex upp langur stilkur, sem getur verið grænn eða rauðbrúnn á litinn, og á toppi þessara stilka myndast hnapplaga gróhirzlur, sem oft eru nefndir baukar. Á toppi bauksins situr oft lausleg hetta, sem síðar dettur af. Þegar gróhirzlurnar þroskast, myndast lok á toppi þeirra, sem opnast þegar gróin þroskast. Það vaxtarlag sem hér hefur verið lýst má greina allvel á barðastrýinu á myndinni til vinstri.

Til hægri má sjá þykka mosaþembu gerða af hraungambra, en það er tegundarheiti þess mosa sem oft myndar þykkar breiður á hrauni við Suðaustur-, Suður- og Vesturströnd landsins. Í daglegu tali er hann oftast nefndur grámosi eða gamburmosi.

Soppmosar mynda ýmist flata, jarðlæga blaðsprota, eða blaðkenndar skófir eins og stjörnumosinn á myndinni fyrir miðju hér að ofan. Hann ber skálar með kringlóttum æxliknöppum, sem hann fjölgar sér með. Einnig myndar hann stjörnulaga egghirzlur á alllöngum stilk, og fær af þeim nafnið. Egghirzlur þessar getið þið skoðað með því að velja stjörnumosann í listanum hér til hliðar.

Eini íslendingurinn sem lagt hefur stund á mosaflóru Íslands af nokkurri alvöru, er Bergþór Jóhannsson. Hann starfar við Náttúrufræðistofnun Íslands, og hafa niðurstöður af mosarannsóknum hans birzt í Fjölritum Náttúrufræðistofnunar, alls hátt á annað þúsund blaðsíður. Rit hans hefur verið aðalheimild upplýsinga um mosa á þessari vefsíðu, og hann hefur einnig verið til leiðsagnar í mörgum ferðum sem farnar voru til að taka myndir af íslenzkum mosum. Án hans aðstoðar hefðu fáir mosar ratað inn á þessa vefsíðu.